+ وه هار هِت!!

وِهارَه وِری وِهاری بِه نیش            (بهار است برخیز و بهاری بنشین)

تو هم چی وِهار پائی ئرا کیش        ( تو هم مثل بهار پایت را بکش و تازه شو)

سِیل کَه وِهار هَت نَمینینه خاو         (نگاه کن بهار آمده و تو خواب نمانی)

ئیل بار کردی و بیه گال ئو راو         (ایل کوچ کرده است،سر، صدایش را نمیشنوی)

بِچو ری وِهار بوش وَه خِر باوی           (به استقبال بهار برو و خوشامد بگو)

رَسینت وَه خِر ئِه کوئَه ماوی؟          ( بگو بهار رسیدن بخیر از کجا می آیی؟)

چه خَوَر دیری؟چطورَه حالت؟          (چه خبر داری؟حالت چطور است؟)

ئیمه هم بِگِر ئی ژیرِه بالت                 (ما را هم زیر پر و بالت بگیر)

ئی کَوَرَ ماوی یا هشتا پَه لی؟           (بهار از کبیر کوه میآیی یا از هشتاد پهلو؟)

چطورَه حال برائیل بَه لی؟               (حال درختان بلوط-برادرانم-چطور است؟)

چُرو چطورَه؟چَه مَکه رَزو؟                 (چٌرو چگونه است؟رَزو چه کار میکند؟)

چِه خَوَر دیری ئه چُوئیر بو خو؟        (از چوئیر خوشبو چه خبر داری؟)

وِهار وَه خِر باوی گه خِره ماری        (بهار خوش آمدی با خود خیر و برکت می آوری)

مخمل ئی زمین، سی ئیرَه ماری      (از زمین سیاه مخمل سبزه در می آوری.)

خِلاتِ سِفید دارِلَه ماری                      (خلعت سفید-شکوفه-برای درختان می آوری)

ئی نوم تاریکی نویره مکاری               (در تاریکی بذر نور می کاری)

دا داره ِله دارِسونی تو                            (بهار تو مادر درختان دارستانی)

عزیز خیاره آسمونی تو                             (تو عزیز دوست داشتنی آسمانی)

مخملَ ماری مَکین ئی وَر خاک              (مخمل می آوری و به تن خاک میپوشی)

تاجَه مَنین ئو سَرِه چو گِلاک                  بهار تو تاج به سر شاخه ها می نشانی)

دِلیل پی تِر کیا پَروئَه مَه کی                ر تو دلهای فرسوده را ترمیم و تازه می کنی!)

کِراسیل کٌونه کٌل نوئَه مََه کی               (همه جامه های کهنه را نو میکنی)

وَ گرد هَتِنِت گیونه مَگِریم                        (بهار با آمدن تو جان میگیریم)

کِراس ئو کِلاش نوئَه مَخِریم                         (جامه و کفش نو می خریم)

وِهاره هَتی مینت مارک بو                       (ای بهار آمده مسکنت مبارک باشد)

هر چی همیشه دوستی لارِک بو        (مثل همیشه یارانت با تو موافق باشند)

گِنجِلَک ئو ویر اِشگارَه ماری                   (جست و خیز به یاد بز کوهی می آوری!)

داری ئَرِه درد بیمارَه ماری                       (دوای درد بیمار را با خود می آوری)

پَتَه دالائَه مَوِشگِنی تو                          (پته پیرزن-زمستان- را از هم میشکافی!)

سر سرمائه مَپِشگنی تو                            (با آمدن تو سرما شکسته میشود)

بیاره مَکِی هر که ها ئی خاو               (هر که در خواب است را تو بیدار می کنی)

وَه گرد هَتِنت ماوَه گال ئو راو                      (با آمدن تو زندگی شلوغ میشود)

هر چی مِردِی ئِن کل زِنی ئَه مون               (مردگان با آمدنت زنده میشوند)

اسیریل رها ئی تِری ئَه مون                          (اسیران از بند رها میشوند)

هر جا پا مَنی نو نوارَه ماو                            (هر جا پا میگذاری نو و تازه میشود)

ولات وَه سیل کَر نو وهاره ماو                       (جهان به نظاره نوبهار مینشیند)

گاوِی دِلیل همیشه تنگی                            (بهار تو امید دلهای همیشه تنگی)

گیونمه دمت با چنی قشنگی!                     (فدایت شوم تو چقدر قشنگی!)

تو شوره ماری شَوائَه مَه کی            (بهار تو شور می آوری و شاباش می کنی)

شادی ئَه ماری وَه وائَه مَه کی                (شادی می آوری و به باد می دهی)

زَمی مَسَه ماو ئی ناز نَفست                     (زمین از نفس تو تازه میشود)

دَسِه مِه بِگِر وَه سیکَه دست               (دست مرا هم بگیر به فدای دستت)             

وِهار وَه خِر باوی بویه گل هنی               (بهار خوش آمدی یکبار دیگر بیا)

تا آو بجوشی ئی سینه کَنی!               (تا دوباره آب از سینه چشمه ها بجوشد)

+ سرنوشت!

گرون بگری هونه وه گری منت آگر دا  (آتش بگیری  که این چنین مرا به آتش کشیدی)

بس گه سه لت کرد ئو  چیمت خر دا  (بس که نگاه کردی و چشم هایت را چرخاندی)

گی ئا گریوت کاشت ئی نوم سی نم   (گیاه گریه را  تو میان  سینه ام رویاندی)

خه نت چی مرخی ئی لوئم پر دا!        (خنده را مثل مرغی از لبهایم پراندی)

گرون:با تشدید ر،آتش شعله ور        بگری:بگیری      هونه:اینچنین

گری:دمی،لحظه ای     منت:مرا       آگر دا: آتش زدی

سه لت کرد:نگاه کردی          چیمت: چشمت     خر: با تشدید ر،گردش،چرخاندن

گی ئا: گیاه      گریوه: گریه         نوم: میان، داخل       لوئم:لبم

××××××××××××××××××××××××××

مه گه تو دیرم مال ئه را چه مه!   (من که تو را دارم مال و زندگی برای چه میخواهم)

ئی قفس قلبت،بال ئه را چه مه!  (در قفس قلب تو بال و پر برای چه میخواهم)

سرنه وشت مه ها وه دسه تو  (سرنوشت من در دستهای تو نوشته میشود) 

چل سرو چه ئه؟فال ئه را چه مه! (چهل سرو چیست؟ فال برای چه میخواهم)

چل سرو:سرودهای چهل گانه  که یکی از تفالهای  رایج در مناطق لک نشین لرستان است.

××××××××××××××××××××××××××

+ شهوت شعله

بر شانه های شب

خبر شومی روییده است!

چلچله به چنگ اژدها،

کبوتر در بزم کفتار،

کز کز گیسو!

در شهوت شعله!

گریه گندم

در شقاوت داس،

شکاف شقیقه

در گسل گناه!

آب به راه آوارگی

خاک در خواب خونین

آتش به دامان زمین

جهان جولانگاه جهنم است.

گله ی گرگ ها در راه است.

گرازها هجوم آورده اند.

مرد شالیکار

بیهوده بر دهل دریده میکوبد

گرازها با گزمه ها هم دست اند

انسان به روی خود

چه آسان شمشیر کشیده است

جهان،

به کرانه ی کراهت رسیده است!

غرب به شرق لشکر کشیده است

جنوب در شقاوت شمال!

شهید میشود

چاقوی ضامن دار

زیر گلوی زندگی ست

 خون در حال بارندگی ست

 مرگ زندگی را تعقیب میکند

تابوتها در فکر تسخیر جهانند

چه فرقی میکند؟

در تورابورا

در گوانتانامو

تابوت تابوت است!

و زندان زندان،

و ازادی یک نام است

با هزاران هزار نشان،

این هیاهو چیست؟

فغان جهان!

چرا کسی صدای افغانها را نمیشنود؟

طالبان بر طبل تجاهل میکوبد

ائتلاف در ساز تغافل میدمد

کرزای کر است!

طالبان گفته:

تا انسان هست

تا ما هستیم

با انسانیت می جنگیم.

ملاعمر گفته بود:

خدا چرا زن را

 و زیبایی را آفرید؟

بن لادن میگفت:

مرگ انتحاری

افتخار است.

عراق عق می زند

هورالعظیم جنازه بالا می آورد

نه نوری مالکی مالک بغداد است

نه بارزانی صاحب سلیمانیه

پترائوس رقص شمشیر یاد گرفته است

در کرکوک،عقربه ها

روی ساعت انفجار

کوک شده اند

لیبی لبالب خون است

 میگویند

 هیچ خونی بر زمین ریخته نمیشود

 مگر خون بیگناهان!

 ناتو اگر دروغ نمی گوید

چرا عینک جهل 

 از چشم سرهنگ بی فرهنگ

برداشته نمیشود؟

خوش بحال دیوان لاهه!

با قصیده ی قذافی

به چاپ چهاردهم می رسد

اما شعر عدالت

هیچگاه در دیوان لاهه سروده نمیشود

صدای امریکا

در آسمان پاکستان شنیده میشود

در شمال پاکستان

بی سرنشین ها

سر قبیله ها را می برند

بی بی سی گفت:

پاکستان هیچ وقت

از خون و خشونت پاک نمیشود.

بشار،بشارت مرگ است

در شام سیاه سوریه

ما اما!

مرگ برادرانمان را باور نداریم

ما کجای سیریم؟

کجای پیازیم؟

چه زود به سیاست دل می بازیم!

آدمی با آدمی تفاوت دارد،قبول

اما،شعر آزادی با هر زبانی که سروده شود

شیرین و دلنشین است

 ازادی،مگر همان میدان تحریر نیست؟

شیعیان سوریه

چه کم از شیعیان بحرین دارند؟

راست است که سیاست پدر و مادر ندارد!

سیاست سر دیانت ما کلاه گذاشته است،

در این قحط سال اخلاق

هیچ رودی به دریا نمیرسد

سیل بی خانمانها در راه است

قبیله های ماقبل قساوت در راهند

رجب طیب اردوغان !

اردوگاه بساز

برای آوارگان عرب

رجب!همدلی از همزبانی خوشتر ست

تا قاف قیامت راهی نمانده است

 اگر همه خیاطهای جهان

 کفن بدوزند

 باز نیمی از جنازه های جهان

 عریان میمانند

 بیا به وعده گاه برویم

شمعی بر مزار خورشید بگذاریم

به عزای ماه برویم

جهان جهان نابرابری هاست

دنیای نابرادری هاست

بیا،در کام چاه برویم.

+ ساقی کاسه سی!

در این نیمه شب وحشی!

اندوه عظیم نرسیدن به تو

خوشی خوابم را ربوده است!

بر سر موج خیالت لحظه ای نیاسوده است

دلم که ماهی بی آب و آواره ای بوده است!

در آغوش تو ای دریای مهربان

ماهی قلب من

بوسه از ماسه های خشک ساحل ربوده است!

*************************************************************

فلک دوره مه ئو داوه ماری(فلک میچرخد و حوادث را پدید میاورد)

داو ئرا  مه نه خراوه ماری (حوادث را برای من خراب پیش میاورد)

بیسه ساقی کاسه سی و دس(فلک ساقی کاسه سیاه شده است)

چرک و خوین ئه جا شراوه ماری!( بجای شراب چرک و خون میاورد)

+ گرگ چی مه لت!

م چی بایه قوش شو ناله مکم      ( من مثل جغد شبها ناله میکنم)

چیملت مری دو گرگ هارن     (چمشهایت مثل دو گرگ هار هستند)

+ به ستوه خواهم آمد!

خُوشالَ کی کِم گِه بَر نِماری

٠خوش به حال درخت کی کم که ثمر نمیگیرد

بارِ درد ئو خَم وَ سَر نِماری

میوه درد و غم به وجود نمی آورد)

فارِخَ اِ خَم هِه پاس باخِه بو

(از غم پاسبانی باغبان فارغ است)

چِرچ  اِ  تیژی تور نماری

از تیزی تبر نمی ترسد

کی کم:درختی خودرو که میوه و بار ندارد

نماری: نمیگیرد.نمی اورد

هه پاس: نگهبانی حراست و تیمار

باخه بو: باغبان

چرچ: ترس ناکهانی

تور: تبر

زِلِه روژ هَتِن اِ ویرِت چی  ئه

ای ستاره صبحگاهی آمدن از یادت رفته است

سیل ئی سِفیدَه سَر ئه خَری ئه

این سفیده دم منتظر را نگاه کن

آسارَه جُریا نوئه چی خاو گِرت

ستاره آب شد و مرد نواچی خوابید

کِه ها بو ئه روژ ئی شوگار سی ئه

 این شب سیاه کی میخواهد روز شود.

زل روژ:ستاره صبحگاهی

هتن:آمدن

ویرت:یادت

سر ئه خریئه:منتظر و معطل

جریا:ذوب شد افتاد

نوئه چی:نگهبان

شوگار:شب

عاقبت

روزی

در غروبی غمگین

به ستوه خواهم آمد!

عصیان خواهم کرد

رختهای کودکیم را خواهم پوشید

از پشت بام عقل پایین خواهم آمد

از نردبان ناله ها بالا خواهم رفت

سنگی در مشت خواهم گرفت

با خشم

با خروش

آبگینه آسمان را خواهم شکست

آنگاه!

از روزن این مینای شکسته

کبوتر دلم را

پرواز خواهم داد

تا آنجا که اوست!

تا بر دوست!

+ آرزوی محال

فراخنای آسمانی و من مرغ پر شکسته ام

داروی دردهای گرانی و من بیمار خسته ام

ناگه به برم  آمده ای ای آرزوی دور محال!

چگونه در آغوشت کشم با دستهای بسته ام؟!

*********************************************

دِلم شیشه ئَه دل هائیم بَردَه (دلم شیشه و دلبخواهم سنگ است)

هر جائی مَچِم هه جنگ بَردَه   ( هر جا میروم  جنگ سنگ است ) 

دَمِم پرِخوین دل پِراش پِراش  (دهانم پر خون و دلم تکه تکه شده است)

یَه حاصل نزاع شیشه ئو بَردَه  (این است حاصل نزاع سنگ و شیشه)

*********************************************************************** 

 چملت مری دو جوم شراون  ( چشمهایت دو پیاله شراب هستند)

داریه  دردیل  منه  خراون   ( دوای دردهای من خراب احوال هستند)

کلیل قلفیل پر رمز و رازن    ( کلید قفلهای پر رمز و راز هستند)

حرف نه نویسا هزار کتاون   (حرف نانوشته هزاران کتاب هستند)

+ داسِ مِرژنگ

سی داس مِرژِنِت داسَه مَشگِنی (مژه هایت داس میشکنند)

مالِ هُوی آ  داس اِ رَه مَر مِه نی (خانه صاحب داس را خراب میکنند)

دل چه قابلَه،دَس و پا ئو  سر!     (دل چه قابل است،دست و پا وسر)

چی خیار ترجِک ئورَه مَه کَنی    (را مثل خیار تر قطع میکند)

*******************************************************

سی داس:مژه خوشه گندم را گویند،زائده هایی که مثل مژه از خوشه گندم به اطراف کشیده میشوند.

مِرژِنگ:(گاف تلفظ بین ی و گ دارد)مُژه      مَشگِنی:میشکند

مال:دارایی،خانه     هوی آ:صاحب، مالک     اِرَه مَر مِه نی: ویران میکند

چی: مثل ،مانند       تَرجِک:تر و تازه       ئورَه مَه کَنی:برمیکَنَد،قطع میکند.

********************************************************

مِه سینَه سِتی سیر ئی گوینی کِم(سینه سوخته سیر ز جانی هستم)

دو به تی وَشِه لک زِه وُنی کِم   (دو بیتی گوی لک زبانی هستم)

دو کِچی کِپو دام ئو باوَم بین     ( پدر و مادرم دو کچی کپو بودند) 

وِژیم پاوپِریک پریشونی کِم     (خودم پروانه پریشانی هستم)

******************************************************

سِتی:سوخته    ئِی:از     گیون:جان،روح و روان   کِم:هستم

دو به تی: دو بیتی     وَش: گوینده، سراینده (لکها شاعر را به وَش هم میگویند)

کچی کپو:پرنده ای است جنگلی که بر روی درختها مینشیند و با تکرار اصواتی بر وزن

وقاعده کچی کپو جفت خود را فرا میخواند.مظهر آوارگی و بیچارگی. 

وِژِم:خودم    پاوپریک:پروانه    

+ شیشه عمر

مَرَمی چی کَل،مَپَری چی باز       مثل کل رم میکنی و مثل باز میپری

مِله  مِه لِتَه  چی  کوگِ  طناز       طناز مثل کبک زیبا بی قراری

بالَه بالِتَه  وَ گَردِه دو هِیل                   همراه با دهل در چرخش و رقصی

منائِت نَکَن مَه نینو مل ساز     اگر مانعت نشوند میپری و گردن ساز را میگیری

مَه ری خاوی بین ئو روژ نَکَتین       خوابی بودی که با روز پیوند نخوردی

شیشه عمرم بین اِ  دسم کتین   شیشه عمرم بودی که از دستم افتادی

دوما تو بیمه دوریش دوره گرد     بعد از تو مانند درویش دوره گردی

لَشه  یار کَتی،سر  و پا  پتین .        سر و پا برهنه و خسته و کوفته ام.

********

مرمی:رم میکنی    چی:مثل و مانند    کل:بز کوهی اشگار

مل:گردن      مله ملته:بی قراری و گردن میکشی   کوگ:کبک

باله بال:چرخش و رقص     وگرد:همرا     دوهیل:دهل و طبل

منا:ممانعت        منینو:میگذاری       مه ری:مثل اینکه

خاو:خواب      روژ:روز      نکتین:نیفتادی    دوما:بعد و پشت

بیمه:شدم     لشه یار کتی: خسته و کوفته    پتین:برهنه و خالی

+ چَرچیِ چارَه سِه تی

وِه اَر مِنِ خل و چل دوآ سَرِم گم بی اَ   (وای بر من خل و چل که دعای سرم گم شده است)

بی اَ نومجا  سی چِلَ قَوَ  وَرِم  گم بی اَ  (زمستان فرا رسیده است و لباس تن من گم شده است)

اَرا مِنِ مال خِراو نَه زِلف مَنی نه کُلاو     (برای من خانه خراب نه مو مانده است  و نه کلاه)

نه  سر مَ  مِ  نه کلاو تاجِ سرم گم بی اَ (نه سر میخواهم و نه کلاه تاج سرم گم شده است)

مِ وَ خیالِ خومِم سکه سی اِم گم کردی (من به خیال خام خودم سکه سیاهی گم کرده بودم)

داوِر اِ دو شونَم با  تورَه زرم گم بی اَ      (شایسته است سیاه بپوشم که کیسه زرم گم شده است)

کِزیِ کُنجِ  قفس  اَرا  مِه  بیسَ  هوس  (کز کردن در کنج قفس برای من هوس و شوق دارد)

پرواز بی اَ آرزو بال و پرم گم بی اَ     ( پرواز به ارزویی میماند برای من که بال و پرم گم شده است)

بورَه پیا گَشتَلی وَ زور بی یَسه  یلی   (مرد بی ارزش ولگردی خود را به زور پهلوان میداند)

خوُاَ وِژِم  بِکُشِم  بالَه  جَرِم  گم بی اَ (جا دارد خودم را بکشم چونکه مرد ورزیده و چالاکم گم شده)

کِراس سِیَ مپوشِم بِلِنگ بِلِنگَ موشِم     (لباس سیاه می پوشم و با صدای بلند میگویم)

که دَر بَنهِ  شغادم  دلاور م گم  بی اَ    (نگران شغاد نیستم چون دلاوری مثل رستم را گم کرده ام)

شوقِ بازی نَمَنی فلک چَه اِ مِ  سَنی؟( هوس بازی نمانده است فلک چه چیزی را از من گرفت؟)

هُم بازیِم پِر گِرتی کموترم گم بی اَ      (هم پروازهای من پرواز کردند کبوترم گم شده است)

سیل کَه ئِی ایلِ یولَ ئی مچِدیلِ چولَ   (به این مردم سرگردان نگاه کن و این مسجدهای خالی)

ها وَ چَه دلگاوِم دی پِخَمبرم گم بی اَ (چطور میخواهی به من روحیه بدهی؟ پیغمبرم گم شده است)  

دنیایِ دُزِ دَخَل گَنجِت نیاس ئِه  بَخل    (ای دنیای فریبکار دزد گنج ها را در خود پنهان کرده ای)

گولِ گِژِک نِمَرِم مِه  گوهرم گم بی اَ( گول  مهره های بی ارزش را نمیخورم من گوهر گم کرده ام)

زِرَد بی اَسَه خِدی چَرچیِ چارَه سِتی(فروشنده دوره گرد بدبخت به ضرر  عادت کرده است)

جنس و  جِل و  بار و خرم  گم بی اَ   (جنسهایم و جل خرم و بار خرم و خود خرم را گم کرده ام)

یه قورِ گَن کِنیامَه  یه لَشِه  نَشوریامَه (قبر من است که ناجور حفر شده  و جنازه ام را نشسته اند)

دَنگِ هورَه نِمائی پِرسَه کرم گم بی اَ  (صدای گریه و زاری نمی اید عزاداران من گم شده اند)   

روسَم خواَ  بِمِری سیاوَشو سر  بِری    (رستم مردن شاسته توست که سیاوش را سر بریدند)

پر سی مِرخ آکِزِن زال زرم گم بی اَ        (پر سیمرغ را آتش بزن زال زر را گم کرده ام)

کی ها پِه اِم بِکیشی اَر پا دردم بِنیشی(چه کسی  رد مرا پیدا کند و پای درد دلم بنشیند)

مِه ها چِطور پیا بوم مِنِی کَرِم گم بی اَ(چطور میخواهید مرا پیدا کنید که جستتجوگرم گم شده است)

حرف نِمَچو ئی گوشم چِرَن پِرَنَ موشِم   (حرف گوش نمیکنم و چرند پرند میگویم)

 وِه اَر مِنِ خل و چل دُوآ سر گم بی اَ    (وای بر من خل و چل که دعای سرم گم شده است)